In een markt met intensieve concur­rentie wordt kostenbeheersing steeds belangrijker terwijl tegelijkertijd de kwaliteit van producten en dienstverlening aan steeds hogere eisen moet voldoen. Deze ontwikkeling dwingt organisaties tot efficiënter handelen. De centrale vraag is dan:

Hoe kunnen kosten beheerst worden, terwijl de kwaliteit van de processen, producten of dienstverlening ten minste gelijk blijft of zelfs toeneemt?

Bovenstaande problematiek is nog steeds actueel binnen de energiesector. bij energieproductiebedrijf UNA. Door de liberalisering van de energiemarkt is een nieuwe situatie ontstaan van onderlinge concurrentie waardoor kritisch naar de kosten wordt gekeken, terwijl de kwaliteit en de beschikbaarheid verbeterd moeten worden. Het project dat in dit artikel wordt beschreven komt hieruit voort. Hierin wordt de benodigde reservevoorraad voor gasturbines van het energieproductiebedrijf UNA bepaald om een zo optimaal mogelijke prijs/kwaliteit verhouding te verkrijgen.

In dit artikel zullen eerst de algemene aspecten van proces analyse en optimalisatie aan de orde komen. Vervolgens zal worden ingegaan op de algemene principes van simulatie en de manier waarop dit bij energieproductiebedrijf UNA is toegepast. De ervaringen en resultaten van het project zullen worden gepresenteerd.

Complexe industriële systemen      

Bij complexe industriële systemen zoals energiecentrales, (petro) chemische installaties, assem­bla­gelijnen en telecommunicatiecentrales, kan het fenomeen kwaliteit vaak synoniem gesteld worden met beschikbaarheid, percentage goedgekeurd product, uitval, responsetijden, e.d. Steeds zal de kwaliteit van het systeem de resultante zijn van de kwaliteit van de onderliggende processen. Het is dus van het grootste belang de relatieve betekenis van elk proces voor de kwaliteit van het systeem te kennen. Pas dan kunnen de kritische processen ‘gecontrolled’ worden en is men verzekerd van een optimale prijs/kwaliteit verhouding.

Eenzijdige focus op kwaliteit vanuit een technische invalshoek kan er toe leiden dat veel reserveonderdelen op voorraad gehouden worden, meer preventief onderhoud gepleegd wordt of dat veel ‘back-up’ onderdelen in het systeem zelf worden opgenomen. Aan deze technische overwegingen hangt echter wel een prijskaartje. Het is dus noodzakelijk om economische overwegingen in de beslissingen mee te nemen als men het optimum wil bepalen. Een lagere beschikbaarheid kan immers economisch gunstiger zijn, omdat de kosten van reserveonderdelen niet opwegen tegen de opbrengsten van de hogere beschikbaarheid.

Er moet ‘ergens’ een optimum zijn tussen de kwaliteit en kosten. Dit is een afwegingsvraagstuk dat in de handen ligt van de organisatie zelf; dit kan niet door een derde partij worden opgelost. Wel kan een derde partij helpen om het inzicht te vergroten in de diverse alternatieven en daarmee de afweging tussen kosten en kwaliteit inzichtelijk te maken; het blijft dan aan de organisatie om uit het palet van mogelijkheden de uiteindelijke keuze te maken.

Het bereiken van consensus over deze keuze kost vaak erg veel moeite. Een belangrijke oorzaak daarvan is dat de ‘taal’ die gesproken wordt tussen afdelingen sterk verschilt. De één spreekt een ‘technische taal’, terwijl de ander ‘economisch’ spreekt. Een eenduidige ‘taal’ tussen technici en economen is een belangrijke voorwaarde om tot een verantwoorde afweging van alternatieven te komen.

Proces-analyse       

Het zijn precies bovenstaande aspecten en situaties die via simulatie kunnen worden geanalyseerd. Simulatie is een hulpmiddel voor het modelleren en analyseren van complexe technische processen, om vervolgens de afweging tussen kwaliteit en kosten te kunnen aan­ge­ven. Met behulp van simulatiemodellen kan een kwantitatief onderbouwd inzicht gegeven worden over de ‘trade-off’ tussen kwaliteit en kosten. Vaak kunnen kostenbesparingen gerea­li­seerd worden zonder de kwaliteit van het systeem aan te tasten, of wordt de kwaliteit verhoogd zonder meerkosten. Een simulatie model kan bovendien de gevolgen van een bepaalde keuze inzichtelijk maken, waardoor de communicatie tussen technici en economen eenduidiger wordt.

Case  

Voor energieproductiebedrijf UNA is onderzoek gedaan naar de beschikbaarheid van 2 centrales. De aspecten die daarbij een rol spelen zijn:

Ø       hoge eisen aan beschikbaarheid

Ø       hoge boetes bij ‘downtime’

Ø       kapitaal intensief: hoge aanschafkosten reserveonderdelen

Ø       lange levertijden onderdelen

Ø       veel vervolgschade bij een crash

De case wordt verder uitgewerkt in het volledige artikel.

Conclusies    

Er zijn een aantal scenario’s met betrekking tot het niveau van de reservevoorraad. Uitgangs­punt is het bestaande voorraadniveau bij UNA. Door historisch gegroeide situaties is het voor­raad­niveau van sommige schoepen vrij hoog terwijl dit voor andere schoepen juist erg laag is. Er is sprake van vijf paar schoepen, waarbij ieder paar uit een looprij (TULA) en een leidrij (TULE) bestaat. Uit de analyse blijkt dat voor type TULE1 er één reserveset meer op voorraad ligt dan maximaal noodzakelijk. Voor negen van de tien types hoeft geen extra set aangeschaft te worden en zou zelfs onderzocht kunnen worden of de verkoop van één set rendabel is. Voor schoepen van type TULA3 zijn geen reservesets beschikbaar en is het noodzakelijk één set aan te schaffen. Deze kosten wegen ruimschoots op tegen de kosten van niet beschikbaarheid die ontstaan als er geen reserveset beschikbaar is.

Ook de afweging tussen het aanschaffen van een eigen reservevoorraad of het gebruik maken van de noodvoorraad van de leverancier is onderzocht. Voor de vier massieve rijen is het vanwege de korte reconditioneringstijd überhaupt niet rendabel reservesets te gebruiken. Zowel niet als eigen voorraad of via de noodvoorraad. Deze extra aanschafkosten wegen niet op tegen de relatief kleine reductie van de niet beschikbaarheidperiode. Voor de overige zes rijen geldt dat eigen voorraad de voorkeur geniet. Dat wil zeggen dat de eigen voorraad uit één reserveset moet bestaan wat in 75% van de gevallen toereikend is. In de overige 25% van de gevallen is het verstandig gebruik te maken van de noodvoorraad wanneer de verwachte terugkeer van de eigen reserveset nog lang op zich laat wachten.

Met de bovenstaande analyse is duidelijk gemaakt dat met processimulatie de kwaliteit van systemen in de toekomst kan worden bepaald. Tevens kan naast de technisch optimale oplossing ook door middel van kostenberekeningen de economisch optimale scenario’s worden bepaald.